فرایند حجیّت خبر متواتر، اجماع، سیره و شهرت در اندیشه شهید صدر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش پژوه سطح 4 حوزه علمیه خراسان

2 مدرس دروس خارج حوزه علمیه خراسان/ استادیار گروه فقه و اصول دانشگاه علوم اسلامی رضوی

3 مدرس سطوع عالی حوزه علمیه خراسان رضوی

چکیده

ابهام در تبیین درست بعضی از گزاره‌های پر‌کاربرد اُصول فقه همواره موجب بروز پیچیدگی در فهم و کاربرد آنان می‌گردد. کنکاش در اندیشه اُصولیان نشان می‌دهد، گاهی راهکارهایی برای اثبات و تعیین کارکردهای گزاره‌ای خاصّ پیشنهاد شده که در نیل به مقصود، از استواری و توضیح کافی برخوردار نیست. از این دست می‌توان به ادلّه‌ای همچون خبر متواتر، اجماع، سیره و شهرت نامبرد که با توجّه به حیثیّت جمع محوری و اشتراک نسبی در رسیدن به حجیّت، همواره توسط مشهور اصولیان فرایندی مبهم برای آن پیشنهاد شده است. شهید صدر با نامگذاری این تعداد از ادلّه به وسائل اثبات وجدانی دلیل شرعی، جهت دهیِ جدیدی به این ادلّه بخشیده است. ایشان برای به حجیّت رساندن این گزاره‌ها از کارکردهای استقراء در علم منطق و نظریه احتمال در علم ریاضیات، کمک گرفته و با تقسیم جدیدی از یقین، سرانجامِ این ادلّه را یقین موضوعی می‌داند. این تبیین ضمن برخورداری از روشی نوآورانه که بدون ارجاع به گزاره‌های پایه و بدیهی در سیر اثباتی آن، ساماندهی شده، قابلیت طرح و استفاده این تعداد از گزاره‌های اصولی را در علوم دیگر نیز فراهم آورده است. 

کلیدواژه‌ها