تکافؤ جنسیتی در قصاص نفس

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه قم - ایران- سطح چهار حوزه علمیه قم

2 استادیار و عضو هیات علمی گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه قم

چکیده

قصاص نفس به عنوان مجازات اصلی جرم عمدی علیه تمامیت جسمانی اشخاص در آیات و روایات و به تبع آن در فقه و قانون مجازات اسلامی پیش‌بینی شده است. ثبوت و اجرای قصاص نفس مقیّد به وجود شرایطی است. در منابع فقهی و حقوقی برای ثبوت قصاص در قتل عمدی در مجموع از چهار شرط یاد شده است که عبارتند از: برابری در موقعیت اجتماعی (حریت و رقیت)، دین، جنسیت و شرایط عامه تکلیف. روایاتی که دلالت بر ثبوت حکم قصاص و اشتراط پرداخت مازاد دیه در موارد قتل عمدی زن توسط مرد دارد، جنسیت؛ یعنی ذکور و اناث بودن مقتول را از جمله شروط مهم استیفای قصاص نفس بر شمرده‌اند. با توجه به این که امروزه در مجامع علمی غرب، به خصوص در میان مکاتب طرفدار مکتب فمنیست، این حکم مسلم شرعی مورد مناقشه قرار گرفته است، پرداختن به آن از اهمیت ویژه ای برخوردار است. این مقاله به روش گردآوری کتابخانه ای و تحلیلی- توصیفی دیدگاه‌های فقهی ناظر به شرط جنسیت، و تأثیر آن‌ در ثبوت قصاص را بررسی و نقد خواهد کرد.

کلیدواژه‌ها